Ograniczasz jedzenie czy ciągle o nim myślisz?

Jesz kanapkę i od razu myślisz, że pieczywa miało dziś nie być. Obiad był zwyczajny, ale wieczorem masz poczucie, że znowu nie udało Ci się „trzymać diety”. W Twojej głowie cały dzień był pełen ograniczeń. Na talerzu mogło wyglądać to zupełnie inaczej.

Kiedy mówimy „ograniczam jedzenie”, często wrzucamy do jednego worka kilka różnych rzeczy. Możesz rzeczywiście jeść mniej. Możesz dopiero planować, że od jutra zaczniesz. Możesz też jeść podobnie jak wcześniej, ale każdy posiłek oceniać pod kątem tego, czy był dozwolony. To ostatnie potrafi zajmować bardzo dużo uwagi, nawet jeśli ilość jedzenia się nie zmieniła.

Dlatego samo zdanie „jestem na diecie” niewiele mówi o tym, co się z Tobą dzieje. Potrzebujemy wiedzieć, jak wygląda Twój dzień: kiedy jesz, czy się najadasz i co sobie mówisz po posiłku. Dopiero wtedy da się rozmawiać o konkretnych trudnościach, zamiast o tym, czy masz wystarczająco dużo silnej woli.

To rozróżnienie ma znaczenie również w badaniach. Wynik kwestionariusza o próbach kontrolowania jedzenia nie jest dokładnym zapisem tego, ile ktoś zjadł. Przegląd Mason i współpracowników (2024) pokazał niejednolite wyniki związku między ograniczaniem a napadowym jedzeniem. Autorzy zestawiali różne miary, głównie z badań studenckich. Taka analiza nie rozstrzyga, jak leczyć osobę, która ma napady.

Podobnie badanie prowadzone w trakcie terapii nie daje nam odpowiedzi, czy dowolna dieta będzie dobra dla każdego. W analizie Grilo i Pittmana (2024) badano zmiany podczas leczenia napadowego objadania. To inna sytuacja niż samodzielne dokładanie sobie kolejnych zakazów.

Zacznijmy więc od jednego zwykłego dnia. Jeśli „ograniczałam jedzenie” oznacza, że ominęłaś obiad, zapisz właśnie to. Jeśli zjadłaś obiad, ale przez godzinę robiłaś sobie z tego powodu wyrzuty, też nazwij to wprost. Są to różne doświadczenia i każde wymaga przyjrzenia się czemuś innemu.

Przy powtarzającej się utracie kontroli nad jedzeniem potrzebna jest pomoc specjalisty pracującego z zaburzeniami odżywiania. W leczeniu napadowego objadania zaleca się regularne posiłki i unikanie diet odchudzających w trakcie terapii (NICE NG69). Wtedy kolejne „od jutra będę się bardziej pilnować” może utrudniać leczenie.